จากภาวะวิกฤตพลังงานของประเทศไทย ไม่ว่าจะเป็นด้านเศรษฐกิจ จากภาระการนำเข้าพลังงาน ด้านสิ่งแวดล้อม ภาคพลังงานเป็นภาคการผลิตที่มีการปล่อยก๊าซเรือนกระจก อันเป็นต้นเหตุของภาวะโลกร้อนมากที่สุดของประเทศไทย รวมทั้งส่งผลกระทบทางลบต่อสุขภาพของประชาชน และนำมาสู่วิกฤตในด้านที่สาม คือ วิกฤตความขัดแย้งของสังคม อันเนื่องมาจากโครงการพลังงานต่างๆ

       ดังนั้น การแสวงหาแหล่งและภูมิปัญญาพลังงานทางเลือก ที่เน้นการพึ่งตนเองทั้งในระดับครอบครัว ชุมชน และระดับชาติ เน้นการพึ่งทรัพยากรพลังงานหมุนเวียนที่ไม่มีผลกระทบทางลบต่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ เน้นการจัดการพลังงานอย่างชาญฉลาด จึงเป็นอีกทางเลือกหนึ่ง 

       แผนสนับสนุนโครงการเปิดรับทั่วไป สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ได้สนับสนุนโครงการวิจัยและพัฒนา “พลังงานทดแทน/พลังงานทางเลือกเพื่อสุขภาพในชุมชน” โดยมุ่งสนับสนุนงานวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) จำนวนทั้งสิ้น 23 โครงการ และทำการศึกษาความเป็นไปได้อีก 7 โครงการ เพื่อค้นคว้าทดสอบ พัฒนาสาธิต ตลอดจนส่งเสริมการเผยแพร่และใช้ประโยชน์ พลังงานทดแทน/พลังงานทางเลือกในชุมชนในรูปแบบต่างๆ ซึ่งเป็นพลังงานสะอาด มีประสิทธิภาพและคุ้มค่า เน้นความร่วมมือระหว่างองค์กรในชุมชน และ สถาบันการศึกษาในท้องถิ่น เพื่อให้งานวิจัยที่เกิดขึ้นเป็นประโยชน์ต่อชุมชนและชุมชนนำไปใช้ได้จริงอย่างยั่งยืน สามารถเพิ่มพูนและขยายผลการพัฒนาพลังงานทางเลือกในสังคมไทยต่อไป

       มูลนิธินโยบายสุขภาวะจึงพัฒนาข้อเสนอในการจัดการความรู้ การประสานเครือข่าย การสื่อสารสาธารณะ และการประเมินผลสำหรับโครงการวิจัยและพัฒนา “พลังงานทางเลือกเพื่อสุขภาพในชุมชน” เพื่อเป็นสื่อกลางที่จะจัดกลไกเรียนรู้ เผยแพร่และขยายผลให้กว้างขวาง รวมถึงมีการสนับสนุนทางด้านเทคนิควิชาการ และแสวงหาและสร้างเครือข่ายการจัดการความรู้ ใช้ประโยชน์ และขยายผลให้กว้างขวางยิ่งขึ้นทั้งในระดับปฏิบัติการและระดับนโยบายต่อไป

แนวทางการดำเนินการ แบ่งเป็น 3 ประการได้แก่

1. การติดตามโครงการ
1.1 การประชุมเชิงปฏิบัติการ   
1.2 การศึกษาความเป็นไปได้ของโครงการ 7 โครงการ   
1.3 การติดตามความคืบหน้าของโครงการวิจัย
1.4 การรายงานความก้าวหน้าของชุดโครงการ  
1.5 การจัดการความรู้ 

2. การจัดการความรู้
2.1 การจัดทำเอกสารคู่มือการพัฒนาพลังงานทางเลือกเพื่อสุขภาพในชุมชน 
2.2 การจัดทำฐานข้อมูลพลังงานทางเลือกเพื่อสุขภาพ 
2.3 การจัดทำนิตยสารเล่มเล็ก (Mini Magazine) “พลัง + งาน” 
2.4 การจัดมหกรรมพลังงานยั่งยืน 4 ภาค 
2.5 การพัฒนาเว็บไซด์ประจำโครงการ Energygreenhealth.com  
2.6 การจัดทำสื่อเพื่อเผยแพร่ความรู้ต่างๆ
2.7 การจัดทำแผนงานการจัดมหกรรมพลังงานยั่งยืนระดับชาติ
2.8การสนับสนุนให้เกิดเครือข่ายชุมชน/ผู้ปฏิบัติการพลังงานทางเลือก โดยกระบวนการสร้างเครือข่ายจะเน้นใน 4 แนวทางด้วยกัน คือ

• การแลกเปลี่ยนข้อมูล/ความรู้ผ่านกลไกต่างๆ ที่ได้กล่าวถึงข้างต้น

• การร่วมงาน/ร่วมจัดงานมหกรรมพลังงานยั่งยืน 4 ภาค ทั้งในแง่ของการสาธิต/การอภิปราย/และการเข้าร่วมงาน

• การร่วมจัดการความรู้ โดยการวิเคราะห์และสังเคราะห์องค์ความรู้ ทั้งในทางเทคนิคและในทางนโยบาย

•  การสนับสนุนข้อเสนอเชิงนโยบายและร่วมปฏิบัติการทางนโยบาย เพื่อสนับสนุนการพัฒนาพลังงานทางเลือก

3. การประเมินผลภาพรวมและการประเมินผลกระทบต่อสุขภาพ
       การดำเนินการในส่วนนี้จะแบ่งออกเป็น 2 องค์ประกอบย่อย 

         ส่วนแรก คือ การประเมินผลภาพรวม(Evaluation) ของโครงการ

         ส่วนที่สอง คือ การประเมินผลกระทบต่อสุขภาพ (Health Impact Assessment ) ซึ่งจะเป็นการประเมินแบบมองไปข้างหน้า (Prospective HIA) เพื่อจัดทำข้อเสนอนโยบายต่อรัฐบาล ต่อองค์การปกครองส่วนท้องถิ่น และต่อสังคมไทย

        โดยการน้อมนำกระแสพระราชดำรัส เรื่อง เศรษฐกิจพอเพียง ที่พระราชทานเมื่อวันที่  4 ธันวาคม พ.ศ. 2540 ว่า

“...แต่ถ้าสามารถที่จะเปลี่ยนให้กลับเป็นเศรษฐกิจพอเพียงไม่ต้องทั้งหมด แม้จะไม่ถึงครึ่งอาจจะเศษหนึ่งส่วนสี่ก็จะสามารถที่จะอยู่ได้...”

     มาเป็นแนวทางหลักในการประเมิน โดยเรียกแนวทางยุทธศาสตร์ใหม่นี้ว่า “แม้เพียงหนึ่งในสี่” โดย ประกอบด้วยสมมติฐานการดำเนินการ 3 ประการ คือ

• หากชุมชนในประเทศไทยเพียง 1 ใน 4 สามารถดำเนินการพัฒนาพลังงานทางเลือก เพื่อสุขภาพในชุมชน

• หากสังคมไทยจะลดปริมาณการบริโภคพลังงานที่เพิ่มขึ้นในอนาคต 1 ใน 4 จากที่ คาดการณ์ไว้ โดยการจัดการด้านการใช้พลังงาน (Demand Side Management)

• หากสังคมไทยสามารถพัฒนาพลังงานทางเลือก/หมุนเวียนให้ได้ 1 ใน 4 ของพลังงาน ที่ใช้ทั้งหมด

       โดยจะมีการเปรียบเทียบทางเลือก “แม้เพียงหนึ่งในสี่” กับทางเลือกที่ปล่อยให้เป็นไปตามปกติ (Business-as-usual) โดยจะมีการเปรียบเทียบกันใน 4 ประเด็นสำคัญดังนี้

1. การประเมินผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม 
2. การประเมินผลกระทบทางเศรษฐกิจ  
3. การประเมินผลกระทบทางสังคม  
4. การประเมินผลกระทบทางสุขภาพ โดยแบ่งการประเมินออกเป็น 2 ลักษณะ คือ

• การประเมินภาระโรค 
• การประเมินผลกระทบทางสุขภาพในลักษณะที่เป็นสุขภาวะองค์รวม จากการเปลี่ยนแปลงทั้งทางเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม